و جاهدوا فى اللّه حقّ جهاده « 1 » : « و كارزار كنيد ! در راه خداى عزّ و جلّ از براى رضاى خداى را ، سزاى كارزاركردنى » . و كارزار از بهر خداى تا كه سزاى كارزار كردن باشد ، آن چون باشد ؟ به يقين ببايد دانستن كه آن‌چنان باشد كه : پيوسته بر سر امر و نهى مىباشى ، و آنچه ترا امر كرده است مىكنى ، و آنچه ترا نهى كرده است از آن پرهيز مىكنى ، و فرايض‌هاى « 2 » خداى عزّ و جلّ در وقت آن به جاى مىآرى ، و از آزار مسلمانان مىپرهيزى ، و از هرچه در دست ايشان است و ملك ايشان است طمع بريده مىدارى ، و بدين جمله رضاى خداى جويى ؛ آن‌گاه : وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ . به تمامت به جاى آورده « 3 » باشى و حق خدايى او به جاى آورده باشى « 2 » . چون مىگويد : هُوَ اجْتَباكُمْ : برگزيد شما را - چنان‌كه در پيش گفته آمد - و مىگويد : وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ : و نكرد بر شما ( در ) دين تنگى و دشوارى . ملّة أبيكم إبراهيم : دين پدر شما ابراهيم خليل اللّه صلوات اللّه عليه . هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ . مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ : و شما نبوديد كه خداى شما از پيش آمدن و آفريدن شما ، شما را نام مسلمانى داد . از شما در اين كار هيچ عون نبود ، كه از پيش شما ، شما را در اين قرآن نام شهدا داد ، و گفت : تا باشد رسول ( ص ) گواه بر شما . وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ : و شما باشيد گواهان مر خداى و رسول را بر مردمان . اكنون اى مؤمنان ! اگر شما قدر نواخت خدايى من نمىدانيد ، و قدر ( آن ) كه من شما را هنوز در وجود ناآورده ، نام مسلمانى ، و نام گواهى رسول بر شما ، و نام گواهى شما ، و تزكيت شما بر همه خلق دادم ؛ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ : به پاى داريد نماز را ! و بدهيد پاكى خواسته را ! تا نام با گواهى شما بر شما درست آيد . شما را گواهان خويش از آن خواندم ، تا شما بدانيد كه ما را در شما لطف‌ها و كرامت‌هاست . چون شما را بر همه خلق اولين و آخرين گواه كردم ، هر قدر كه آن به جاى بايست آورد به جاى آوردم . امّا شما خود نمىدانيد كه من به جاى شما چه كرده‌ام : آنچه مىگويم بر شما در دين هيچ حرج نيست ، و آنچه گفتم كه جهاد كنيد سزاى جهادكردنى ؛ پيوسته گفتم : اركعوا و اسجدوا و اعبدوا ربّكم و افعلوا الخير - و اينكه مىگويد : أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ . اين همه آن كار است كه شما را مىفرمايم ، و اين همه خلعت و نوازش و لطف و كرم است كه من به جاى شما مىكنم ؛ تا فردا كه روز حكم و قضاى ما باشد ، و جمله جن و انس و شياطين ، و ملك و

--> ( 1 ) - در اينجا از اين آيه شريف فقط جزء صدر آن : « و جاهدوا » در متن آمده بود با تمامت صورت پارسى آيه . بقيت آيه نيز نبشته آمد تا با ترجمه آن مطابقت داشته باشد . ( 2 ) - د ، ت : فريضه‌ها . ( 3 - 2 ) - از نسخهء « د » افتاده است .